Co lợi (hay tụt lợi) không chỉ là vấn đề gây khó chịu cho nhiều người to tuổi mà còn làm đau đầu nhiều bạn trẻ ngày nay. Ðó là hiện tượng lộ bề mặt chân răng do lợi di chuyển vào phía cuống răng. Co lợi là dấu hiệu báo trước cho sự mất xi-măng chân răng, mòn cổ răng, lộ ngà răng gây ê buốt răng và ảnh hưởng tới thẩm mỹ.
Yếu tố nào gây ra tình trạng co lợi?
Do sang chấn
Nguyên nhân co lợi có thể là do chải răng sai kỹ thuật làm sang chấn mòn lợi (lợi mỏng và thấp dần). Mặc dù chải răng cấp thiết cho sự lành mạnh của lợi nhưng chải răng không chín xác kỹ thuật gây ra mòn lợi. Sang chấn từ răng đối diện trong quá trình nhai cắn (sang chấn khớp cắn) có thể gây co lợi mặt ngoài, do kích thích nâng cao sinh biểu mô và viêm ở chỗ. Những răng bị lệch ra ngoài cung hàm cũng dễ bị tụt lợi. Đặc biệt, do sự co kéo quá mức của các phanh môi, má nên thường gây co lợi của răng bên dưới. Co lợi còn là hậu quả của những biện pháp điều trị vùng quanh răng hoặc điều trị nắn chỉnh răng.
Cấu tạo răng.
Nguyên nhân bệnh lý
Viêm lợi, viêm quanh răng nếu không được điều trị lâu ngày sẽ dẫn tới co lợi. Bị co lợi do viêm quanh răng thường có kèm theo chảy máu lợi, sưng lợi và có thể bị co lợi tại tất cả 2 hàm ví dụ không được chữa trị kịp thời.
Yếu tố tiện lợi vào sinh lý và giải phẫu
Mức độ mòn lợi bị ảnh hưởng bởi vị trí của răng trên cung hàm, góc của chân răng trong xương hàm, độ cong sắp xa của bề mặt chân răng. Ở những răng xoay, nghiêng, sai vị trí lệch ra phía tiền đình thì tấm xương ổ răng mỏng, bị giảm chiều cao, áp lực lúc nhai thức ăn cứng hoặc do chải răng sẽ làm mòn phần lợi không được xương nâng đỡ phía dưới, gây ra co lợi.
Nguyên nhân do góc độ của chân răng trong xương hàm dễ thấy nhất tại vùng răng hàm to hàm trên. Nếu chân hàm ếch nghiêng nhiều về phía hàm ếch hoặc 2 chân phía tiền đình ngả ra phía ngoài nhiều quá sẽ làm xương tại vùng cổ răng mỏng và ngắn dẫn đến mòn bờ lợi không được xương nâng đỡ. Nếu kèm theo mòn mặt nhai thì co lợi sẽ trầm trọng hơn. Mòn mặt nhai thường đi cùng với chồi răng và làm tăng rõ sự nghiêng của chân răng, điều này càng làm giảm lượng xương ổ răng che phủ cổ răng và tăng co lợi do giảm sự nâng đỡ lợi.
Teo tổ chức quanh răng tại người cao tuổi cộng với thói quen chải răng bằng bàn chải lông quá cứng và chải răng không đúng cách là nguyên do gây co lợi và mòn cổ răng. Co lợi không do viêm thường chỉ liên quan đến một răng hoặc vài răng và thường gặp nhất là ở vùng răng nanh, răng cửa, ít lúc gặp tại răng hàm.
Hậu quả của co lợi
Lợi co làm bề mặt chân răng lộ ra nên dễ bị sâu chân răng. Chân răng lộ ra sẽ bị mòn khi chải răng làm lộ ngà răng, do đó, răng ê buốt lúc bị kích thích nóng lạnh chua ngọt. Khi co lợi vượt quá ranh giới lợi dính - niêm mạc tiền đình thì bờ lợi thường xuyên bị co kéo trong các hoạt động chức năng nhai, nói làm bong lợi khỏi bề mặt răng. Ngoài ra còn tạo điều kiện cho mảng bám, thức ăn và vi khuẩn tích tụ, nhất là co lợi ở vùng kẽ răng tạo mùi hôi miệng, vi khuẩn tích tụ lâu dài dẫn tới viêm quanh chân răng làm ảnh hưởng thẩm mỹ với nhóm răng phía trước.
Co lợi làm hở cổ chân răng.
Làm sao khắc phục?
Trường hợp sâu chân răng, phương án là hàn lỗ sâu chân răng, chải răng sau các bữa ăn để đề bộ phận sâu chân răng. Chân răng bị mòn lộ ngà răng nên dùng các thuốc chải răng giảm ê buốt bán tại các cửa hàng, siêu thị. Nếu sử dụng thuốc chải răng không hiệu quả thì cần tới bác sĩ để điều trị. Co lợi chỉ có thể điều trị bằng phẫu thuật ghép mô. Mô ghép có thể lấy từ vị trí lân cận răng tổn thương hoặc lấy từ vòm miệng.
Lời khuyên bác sĩ
Vì nguyên do của co lợi là viêm nhiễm và sang chấn nên cần đề phòng các bệnh viêm nhiễm quanh chân răng bằng cách:
Vệ sinh răng miệng đúng thời điểm và phương pháp: chải răng sau lúc ăn 15 phút. Tối thiểu nên chải răng mỗi ngày 2 lần: sau khi ăn sáng và ăn tối. Thời gian mỗi lần chải răng nên trong khoảng từ 3 - 5 phút, nên dùng bàn chải có độ cứng vừa phải hoặc bàn chải mềm để không xước lợi, những người có hàm răng đều có thể chải ngang còn những người răng mọc chen chúc thì nên chải dọc để làm sạch hết các kẽ răng. Sau khi chải răng, nên súc miệng các dung dịch sát khuẩn để giảm số lượng vi khuẩn có trong miệng và các kẽ răng. Nếu có thức ăn giắt ở kẽ răng thì nên dùng chỉ nha khoa để lấy ra.
Thường xuyên lấy cao răng và khám răng miệng 6 tháng/1 lần để làm sạch cao răng và phát hiện sớm các bệnh răng miệng như: sâu răng, viêm lợi, răng khôn lệch, các bệnh tủy răng và bệnh viêm quanh cuống.
Nếu có các bệnh răng miệng thì cần điều trị càng sớm càng tốt.
Nếu không may bị mất răng vì lý do nào đó thì cần làm răng nhái thay thế để tránh xô lệch răng.
Những người bị răng chen chúc nên chỉnh răng để đề bộ phận sang chấn khớp cắn và viêm lợi.
TS.BS. Lê Long Nghĩa
 Tật dính lưỡi ảnh hưởng tới bộ răng |  Răng khôn mọc kẹt |  Tác dụng kỳ diệu khác của kem đánh răng |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét